Instytut Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej

Misja Instytutu

 „… w systemie, gdzie nie ma obywatelstwa, gdzie obywatelstwo nie ma władzy suwerennej, powstaje pojęcie „oni”. To „oni” coś robią, to się dzieje „przez nich”. Zupełnie inaczej jest natomiast w społeczeństwie obywatelskim. Cokolwiek się dzieje, to jest „nasze”, „przez nas”, a dumni lub zawstydzeni jesteśmy „my”.

 Społeczeństwa obywatelskie nigdy nie powstawały inaczej niż poprzez walkę prowadzoną z władzą przez lokalne społeczności, ponieważ żadna władza nie pozwala rozwinąć się prawdziwym, choć oczywiście, kontrolowanym, samorządom.

 To całkiem słuszne, że komuś się coś obiecuje, gdy się go potrzebuje. W ten sposób powstało także obywatelstwo szlacheckie, coś za coś. Ale to było jednak coś więcej - poczucie tego, co nazywam przestrzenią obywatelską. Głos, wołanie o ratowanie wolności, głos o ratowanie ojczyzny. Ten głos oznaczał wołanie, które mogło dojść tylko do człowieka, który żył w przestrzeni obywatelskiej. A jej korzenie w czasach rozbiorów zostały podcięte i nigdy już do dawnej żywotności nie powróciły.”

Profesor Andrzej S. Kamiński, wrzesień 2006 r.


Instytut Przestrzeni Obywatelskiej i Polityki Społecznej jest instytutem naukowo-badawczym, zalążkiem think tank, czyli miejscem, które swą formą, zwyczajami, interdyscyplinarnym wysiłkiem badawczym, oddziałuje na życie publiczne oraz wspomaga rozwój i umacnianie się społeczeństw obywatelskich.

Wyniki badań mają wpływ na wzrost świadomości obywatelskiej, a także ułatwiają działanie organizacji społecznych i państwowych, zaangażowanych w procesy demokratyzacji życia publicznego i ekonomicznej transformacji. Instytut współdziała z podobnymi ośrodkami zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych. Stałym Partnerem Projektów Badawczych Instytutu jest Departament Historii Georgetown University.

Na terenie Instytutu odbywa się dialog pomiędzy młodymi naukowcami, pochodzącymi z krajów byłego Związku Sowieckiego i bloku sowieckiego, a uczonymi z krajów anglosaskich i Europy Zachodniej. Prowadzi to do poszerzenia ich zainteresowań, powoduje wzbogacenie życia naukowego oraz tworzenie i zacieśnianie związków istotnych dla nowych projektów badawczych. Instytut działa na poziomie światowych ośrodków naukowych.

Pracownicy Instytutu stanowią zintegrowany zespół, uczestniczą w regularnych spotkaniach. Głównym celem projektów badawczych jest refleksja nad zjawiskiem odnowy lub tworzenia się społeczeństwa obywatelskiego w Europie Środkowo-Wschodniej, lub też poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o istotę „społeczeństwa obywatelskiego” odwołujące się do różnych dyscyplin naukowych. Organizacja Instytutu jest oparta na wzorach Smithsonian Institution i Hoover Institution, w których, obok niedużej grupy stałych pracowników naukowych, jest również grupa semestralnych lub rocznych stypendystów.

Celem Instytutu jest:

  • refleksja nad istotą przestrzeni obywatelskiej, poszukiwanie odpowiedzi na pytania o wolność, demokrację, prawa człowieka, dekonstrukcję mitów narodowych, a w końcu poszukiwanie wartości uniwersalnych, dzięki którym możliwe jest bezkonfliktowe współistnienie obywateli i społeczeństw
  • wzbogacanie wiedzy na temat ekonomicznych, historycznych, politycznych, społecznych uwarunkowań tworzenia się lub/i odradzania społeczeństw obywatelskich w Europie Środkowo-Wschodniej
  • badania nad kierunkami polityki społecznej (public policy research) w Europie Środkowo-Wschodniej.

Cele te Instytut realizuje m.in. poprzez prowadzenie dwóch programów badawczych:

  • Przywracanie Zapomnianej Historii
  • Program Wschodnioeuropejski.